Kruidlaag als kompas in het bos

Kruidvegetatie vormt een belangrijke graadmeter voor de indeling van bostypes, in het bijzonder voor habitattypes en natuurstreefbeelden bos. In tegenstelling tot bomen, die vaak aangeplant zijn en dus minder betrouwbaar als indicator, heeft de mens veel minder in de kruidlaag ingegrepen. Daarbij reageert de kruidlaag rechtstreeks op bodemtype, waterhuishouding, klimaat, interacties tussen soorten en beheer. Vooral oud-bosplanten zijn waardevol: ze verspreiden zich uiterst traag en komen enkel voor in bos met lange continuïteit en weinig verstoring.

Omdat soorten zoals Dalkruid of Bosanemoon zich uiterst traag verspreiden, wijst hun aanwezigheid vaak op een ononderbroken bosbedekking die teruggaat tot de 18e eeuw. In Vlaanderen vormt de Ferrariskaart (1770-1778) de historische nulmeting: bossen die sindsdien permanent bebost zijn gebleven, noemen we historisch permanent bos.

Hoewel de kruidlaag een krachtige ecologische aanwijzing vormt voor deze ouderdom, is het geen sluitend juridisch bewijs op zich. De gouden standaard voor het vaststellen van ’oud bos’ is dan ook altijd de combinatie van historische cartografie en de bevestiging door deze kritische vegetatie-indicatoren.

© Karin Geboes
Leesduur  4″